Groot
Klein
Speech van Staatssecretaris Frank Heemskerk
tijdens de Landelijke Bijeenkomst Microfinanciering
(Meer informatie over de bijeenkomst vindt u hier)
Koninklijke Hoogheid, Leden van de Raad voor Microfinanciering, Dames en Heren,
Wat een mooie/aangrijpende verhalen! En wat zonde als mensen als modeontwerpster Armení Tovmasjan en schilder Freddy Zonneveld [uit een net daarvoor getoond filmpje], mensen met ondernemersbloed, mensen die borrelen van de ideeën, geen bedrijf zouden kunnen starten! Gelukkig is het hen wel gelukt. Maar het moet makkelijker worden. Daarom zijn wij allen de afgelopen tijd hard bezig om microfinanciering in Nederland goed op te zetten.
Natuurlijk waren velen van u al vóór 2007 lokaal actief met microfinanciering. Maar we zijn nu een tweede fase ingegaan. We zijn ouder en wijzer geworden, we hebben veel geleerd van de eerste initiatieven. Die willen we nu verder professionaliseren en structureren. De initiatiefnemers van het eerste uur doen daaraan mee, of ze dragen het stokje over, en dat is niet altijd makkelijk. Zij mogen daarbij ook ondersteuning van EZ en SZW verwachten!
Voor wie doen we het? We doen het voor mensen als Freddy en Armení. We doen het voor de Nederlandse economie. We doen het voor de wijken. Want ondernemerschap brengt de wijken leven en werk, leefbaarheid en trots.
Prinses Máxima zei als adviseur van de Verenigde Naties tijdens het Jaar van het Microkrediet: microfinanciering is voor potentiële zakenmensen. Mensen met ondernemersbloed maar geen toegang tot een lening van de bank. Wij zijn heel blij dat de prinses ons met haar ruime ervaring bijstaat en dat zij lid is van de Raad voor Microfinanciering!
Waarom kunnen sommige mensen geen lening krijgen? Daarvoor zijn, zoals u weet, allerlei redenen. Sommige ondernemers hebben wel fantastische ideeën, maar geen goed businessplan. Ze spreken niet de taal van de bank. Andere ondernemers torsen de last van hun verleden: ze zijn eerder failliet gegaan of hebben ooit een beroep gedaan op schuldsanering. Een mager cv of lage scholing zijn ook vaak een obstakel. Een onderpand kunnen deze ondernemers vaak ook niet geven. Jaarcijfers overleggen ook niet. In al deze gevallen is het risico voor de bank te hoog.
Dat is de harde werkelijkheid: de eerste lening krijgen is het moeilijkst. En dan zijn er de kosten voor de bank. Die zijn bij kleine zakelijke leningen te hoog. Het kost banken te veel tijd en geld om kleine ondernemers te screenen en te begeleiden. Het beheer van een lening van 10.000 euro is net zo duur als dat van een lening van 100.000 euro.
Het gevolg is dat mensen als Freddy en Armení vaak buiten de boot vallen. U zag het net in het filmpje: in Nederland spelen 600 duizend mensen wel eens met het idee om een eigen bedrijf op te richten. Toch waagt slechts één op de tien elk jaar de stap en is de helft binnen drie tot vijf jaar weer gestopt. Doodszonde! Wat een talent verspillen we in Nederland! Wat een kansen blijven er onbenut!
Daarom zijn we vanuit EZ en Sociale Zaken begonnen aan dit project microfinanciering. Wij willen mensen een kans geven die zonder coaching of microfinanciering als ondernemers voor Nederland verloren gaan. Wij willen het u lokaal makkelijker maken om hen op weg te helpen. Want uw rol is cruciaal!
U herinnert zich nog het advies dat de Raad voor Microfinanciering in oktober vorig jaar. De Raad adviseerde ons om drie dingen te doen:
- Micro-ondernemers beter informeren en beter bereiken.
- Coaching toegankelijker maken.
- Meer geld beschikbaar stellen voor microkredieten.
Daarmee zijn EZ en Sociale Zaken de afgelopen maanden aan de slag gegaan. Wat is het resultaat?
Ten eerste gaan we de krachten bundelen in een landelijk netwerk microfinanciering. Daarin hoop ik alle partijen bij elkaar te brengen die aan microfinanciering doen! Ten tweede zetten we een online database van coaches op. En ten derde gaan we de financiering beter op poten zetten met twee unieke experimenten.
Laat ik met dat laatste beginnen: de financiering. We hebben daarover intensief gesproken met de banken. Natuurlijk kan van banken niet worden verwacht dat zij buitensporige risico's nemen en onverantwoord hoge kosten dragen. Tegelijk hebben zij er ook belang bij om hun klantenbestand uit te breiden: de kleine ondernemer en de starter van vandaag is de snelle groeier of de gevestigde naam van morgen!
Wat blijkt? Banken willen wel meedoen, maar ze kunnen de risico's en kosten niet alleen dragen. Daarom gaan overheid en banken nu samen die extra kosten en risico's dragen. We gaan twee experimenten lanceren.
De eerste proef is een uitbreiding van een bestaande regeling van Sociale Zaken, de Borgstelling. Dat is een mooi project om uitkeringsgerechtigden te helpen om een bedrijf op te zetten Die regeling loopt nu in vijf regio's: Flevoland, Rotterdam, Tilburg, Leeuwarden en omgeving en Hengelo en omgeving. De bank verstrekt het krediet. Sociale Zaken betaalt de screening, de coaching en dekt het risico voor de bank voor 80% af.
De eerste resultaten zijn goed. De banken hebben tot nu toe vrijwel alle aanvragen onder borgstelling geaccepteerd. De starters zijn vooral tevreden over het feit dat zij direct bij een bank terecht kunnen en van meet af aan een relatie kunnen opbouwen met de bank. Zo willen we het in dezelfde vijf regio's nu ook gaan doen voor mensen die geen uitkering krijgen. Dat willen we eind dit jaar voor elkaar hebben.
De tweede proef is de oprichting van een landelijke kredietinstelling voor micro-ondernemers, de Stichting Microkrediet Nederland. Die gaat de rest van Nederland bedienen - dus alle regio's behalve de vijf die ik eerder noemde.
Weet u wat zo bijzonder is aan deze proef? De banken gaan de Stichting Microkrediet Nederland financieren! Uiteraard doet de overheid ook graag een duit in het zakje. De Stichting kan voor 15 miljoen aan leningen gaan uitzetten op basis van een achtergestelde lening van EZ. Daarmee kan de Stichting de komende twee jaar 1500 leningen verstrekken van gemiddeld 10.000 euro. Daarbovenop doet Sociale Zaken nog een flink bedrag bij voor mensen met een uitkering. De banken gaan de exploitatiekosten grotendeels dragen. De overheid financiert de leningen en draagt de mogelijke verliezen op de leningen.
Mocht u nu denken dat dit een dure grap wordt voor EZ: cijfers uit andere landen wijzen daar niet op. Volgens het European Microfinance Network, een vereniging van instellingen die aan microfinanciering doen in West- en Midden-Europa, wordt niet meer dan 6% van de leningen per jaar afgeschreven. Dat betekent dat de verliezen op die leningen vergelijkbaar zijn met de verliezen op kleine bankleningen!
Ik ben erg trots op deze twee proeven. Deze aanpak is uniek in Europa. Dat banken en overheid samen microfinanciering mogelijk maken, dat zie je nergens! In Frankrijk krijgen microkredietinstellingen subsidie van de overheid en van goede doelen. In Finland is microkrediet puur een zaak van de overheid. In Nederland vinden de banken dat microfinanciering
ook hun verantwoordelijkheid is. En ze zijn bereid die verantwoordelijkheid te nemen! Ik verwacht er veel van.
Nu het tweede advies van de Raad voor Microfinanciering. Zoals u weet is geld niet het enige wat telt bij microfinanciering. Coaching is ook belangrijk. Vaak nog belangrijker. Veel ondernemers kunnen na gerichte begeleiding op eigen kracht starten, dus zonder extra financiering! En met coaching overleeft niet één op de twee starters, maar drie op de vier!
Ik ben er dan ook trots op vandaag onze databank van coachingsinstellingen online gaat. De site kunt u vinden op microfinanciering.com/coaching. Ga kijken! U zult zien dat een aantal instellingen zich al op de site presenteren. Ze zetten er dus niet alleen hun contactgegevens op, maar geven ook hun expertise aan. Ik wil de coaches onder u, betaalde en onbetaalde coaches, aanmoedigen om zich op de site aan te melden. Want hoe meer coachingsbureaus erop staan, des te meer potentiële ondernemers we kunnen bereiken!
Dat brengt me op mijn laatste punt. Hoe kunnen we de mensen bereiken voor wie we dit allemaal doen? In juni hebben wij u opgeroepen om ons uw ideeën en plannen voor te leggen. De respons was goed en van hoge kwaliteit. Van de elf inzendingen hebben we er vier geselecteerd. Het zijn zeer diverse projecten die allemaal nog dit jaar moeten gaan lopen. We praten nog over de precieze invulling, maar ik wil ze toch allemaal even noemen:
- De gemeente Groningen gaat in twee Vogelaarwijken het project lanceren "Hoogvliegers in de wijk". U zag net de initiatiefnemer in het filmpje, Eric Mooij. Groningen wil dat succesvolle kleine ondernemers anderen gaan inspireren om de stap te zetten naar het ondernemerschap. Ze gaat ook een ondernemershuis opzetten waar starters en hoogvliegers elkaar kunnen ontmoeten.
- Eindhoven gaat samen met adviesbureau Motivity een meer commerciële aanpak uitproberen. Starters gaan daar zelf meebetalen aan hun coaching, maar beginnen pas te betalen als ze al een jaar succesvol ondernemer zijn.
- Deventer en Utrecht gaan ook ondernemershuizen opzetten, samen met adviesbureau B&A, de Kamer van Koophandel en woningbouwcorporaties.
- En we zijn nog in gesprek over een project van de provincie West-Brabant.
EZ gaat deze projecten medefinancieren om de verschillen uit te testen. Wat werkt? En in welke regio? En bij welke doelgroep? Hoeveel extra starters gaan we erdoor krijgen? Na een jaar hopen we aanbevelingen te kunnen doen over de beste manier om de verschillende doelgroepen te bereiken. Maar we hebben lokale initiatieven nodig, publiek en privaat. Want lokaal is het beste bekend wie wat nodig heeft. Keuzes en afspraken moeten lokaal worden gemaakt. Mensen moeten lokaal worden bereikt. Coaching moet lokaal worden opgezet.
Ik vind het fantastisch dat u zich allemaal zo inzet om microfinanciering in Nederland goed op te zetten. Ik vind het geweldig dat we samen staan voor microfinanciering. Dat we samen de bedrijvigheid in de wijken gaan stimuleren. Dat we samen nieuwe ondernemers gaan verwelkomen. Met dit netwerk microfinanciering kunnen we elkaar ondersteunen en elkaars inspanningen versterken.
Terwijl we de komende tijd verder bouwen aan microfinanciering, zal ik telkens denken aan het filmpje: het is voor mensen als Freddy en Armení dat we dit doen! Mensen met talent, met creativiteit, met durf.
Mensen die het verdienen om een kans te krijgen.
Dank u wel.