Groot
Klein
Position Papier "Microfinanciering in Nederland"
Op het Seminar Microfinanciering is het position paper "Microfinanciering in Nederland" gepresenteerd. In dit document, uitgebracht door de Projectdirectie Microfinanciering en Het Landelijk Netwerk Microfinancieringmet, vindt u een overzicht van de plannen van het Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van Sociale Zaken. Hieronder kunt u de inhoud van het position paper lezen. Ook kunt u het bestand downloaden als PDF door te klikken op de afbeelding rechts.
Microfinanciering in Nederland
Position Paper
Versie 1.0
12 september 2008
Projectdirectie Microfinanciering en Het Landelijk Netwerk Microfinanciering
Samengevat
Voor Nederlanders met een ondernemingsplan of bestaande onderneming, die coaching of krediet nodig hebben maar moeite hebben die te vinden, lanceert het kabinet een variant van microfinanciering.
Via een netwerk van lokale intakepunten krijgen mensen met commerciële plannen persoonlijk advies en worden ze wegwijs gemaakt in de mogelijkheden. Ondernemers krijgen na de start van hun bedrijf begeleiding van een ondernemerscoach op competenties als marketing en administratie. Zij laten eventueel hun businessplan screenen en sluiten een lening af tot 35.000 euro.
De lening wordt verstrekt via één van twee pilots: een landelijk werkende microkredietinstelling (MKI) en een borgstellingregeling van SZW in samenwerking met een aantal banken. Het kabinet heeft middelen vrijgemaakt voor het bouwen van een Landelijk Netwerk Microfinanciering waarin intakepunten, partijen voor coaching en de kredietinstelling uitgenodigd zijn. De Projectdirectie Microfinanciering coördineert de introductie van het concept. Het Kenniscentrum Microfinanciering is aanspreekpunt voor het netwerk. In september 2008 komt het netwerk bijeen om het nieuwe concept nader in te vullen. In februari - als het concept intern op orde is - volgt landelijke publiciteit. Het krediet kan vanaf een nog bekend te maken datum landelijk aangevraagd worden.
Motivatie
In Nederland hebben ongeveer 600.000 mensen concrete plannen voor een eigen bedrijf. In veel gevallen (85%) blijft het bij deze droom. Vaak komt dit door een gebrek aan kennis van en vaardigheden voor het ondernemerschap. Of het komt omdat een ondernemer geen financiering vindt voor zijn plan. Vrienden en familie hebben het niet; banken zien geen brood in een krediet.
Vanwege de hoge proceskosten vinden reguliere banken het screenen van sommige businessplannen niet rendabel. De kosten zijn dan te hoog in verhouding tot de beperkte baten en het risico dat de banken lopen. Nogal eens zijn businessplannen onvoldoende kredietwaardig geschreven of worden ze onvoldoende vertrouwenwekkend gepresenteerd. Voortbordurend op het gedachtegoed van enkele lokale initiatieven geeft het kabinet een landelijke impuls aan microfinanciering in Nederland. Het kabinet vindt dat gebrek aan een goede coach of een voor de bank te weinig rendabel kredietvolume er niet de oorzaak van mag zijn dat ondernemerschap in Nederland beknot wordt.
Organisatie
De Projectdirectie Microfinanciering schept de randvoorwaarden voor het concept van microfinanciering in NL: de kredietverstrekking, een database van coaches en een netwerk van intakepunten. Al deze partijen vinden elkaar in het op 11 september 2008 opgerichte Landelijk Netwerk Microfinanciering.
Het Kenniscentrum Microfinanciering maakt onderdeel uit van de projectdirectie Microfinanciering en dient als front office van de projectdirectie naar het veld. De projectdirectie treedt op als netwerkmoderator van het Landelijke Netwerk Microfinanciering dat bestaat uit intakepunten, coaches en financiers die gezamenlijk de micro-ondernemers duurzaam gaan bedienen. De projectdirectie coördineert ook de landelijke publiciteit die het Nederlandse concept van microfinanciering bekendheid gaat geven.
Het netwerk maakt onderlinge kennisuitwisseling microfinanciering landelijk mogelijk. De projectdirectie voedt het netwerk met tools, nieuwsbrieven, bijeenkomsten en een website. Op termijn zal de projectdirectie de zorg voor het netwerk beleggen bij een organisatie uit het netwerk. Zo is de duurzaamheid van het netwerk verzekerd. De autonoom opererende landelijke microkredietinstelling (MKI) maakt deel uit van het netwerk. De MKI ontwikkelt eigen promotionele activiteiten, maar trekt ook in gezamenlijkheid op met de projectgroep als het gaat om de promotieactiviteiten van Microfinanciering in Nederland.
Het concept in het kort
Microfinanciering brengt voor kleine, serieuze ondernemers twee zaken binnen handbereik: een goede bedrijfseconomische coach en een krediet tot 35.000 euro. Een fijnmazig, landelijk dekkend netwerk van intakepunten zorgt ervoor dat de ondernemers de door de hen gewenste mix van coaching en financiering ontvangen.
Intake & Advies
Intakepunten zijn lokale organisaties die van nature een initiële gesprekspartner kunnen zijn voor de doelgroep. Het doel van het Intake & Advies is:
- De ondernemer wijzen op de mogelijkheid van microfinanciering.
- Advies aan ondernemers bieden vóór de start van hun bedrijf.
- Samen met de ondernemer bepalen in hoeverre er behoefte is aan aanvullende coaching en eventueel een krediet.
- De ondernemer doorverwijzen naar een coach of direct naar een kredietverstrekker.
- De partij die het Intake & Advies doet is in de ideale situatie tot aan de uitstroom van de ondernemer het aanspreekpunt voor zowel de coach als de ondernemer (coachee) in de relatie tussen deze. Dit zal echter niet altijd het geval zijn.
De ondernemerscoach
Coaches zijn mensen met kennis van het runnen van een bedrijf in Nederland. Zij bieden coaching vrijwillig aan omdat zij graag hun ervaring willen doorgeven aan een nieuwe generatie ondernemers. Het doel van coaching is:
- De ondernemer met raad bijstaan vooral nà de start van zijn bedrijf. De coach begeleidt de ondernemer voornamelijk op gebieden van bedrijfsvoering, marketing en administratieve zaken.
- Het voorbereiden van de ondernemer zodat deze met succes een lening krijgt via de reguliere weg of via microfinanciering.
Microkredieten tot EUR. 35.000
Als aanvulling op de 'falende markt' zijn er microkredieten tot EUR. 35.000 te krijgen via twee pilots. Deze pilots zijn via een samenwerking tussen de overheid en enkele reguliere banken tot stand gekomen. Samen bieden de pilots een landelijke dekking:
De landelijke Microkredietinstelling (MKI)
Iedereen met een haalbaar geacht ondernemingsplan kan een microkrediet tot EUR.35.000 van de microkredietinstelling krijgen. De primaire doelgroep bestaat uit mensen die door de reguliere markt onvoldoende bediend worden. Kredieten van de microkredietinstelling zijn niet renteloos. Ze kennen een marktconforme rente en een op maat afgestemd afbetalingsregime. Voor een krediet is minimaal nodig:
- Een ondernemingsplan dat voldoet aan de eisen van de microkredietinstelling
- Begeleiding door een ondernemerscoach
- Aantoonbare ondernemerseigenschappen als bevlogenheid, doorzettingsvermogen, commercieel inzicht en communicatieve vaardigheid
De Borgstellingregeling
Deze pilot is in oprichting voor de regio's Rotterdam, Tilburg, Hengelo e.o., Leeuwarden e.o. en Flevoland. Via deze regeling staat het ministerie garant voor die ondernemers, waar een reguliere bank niet zonder borgstelling van SZW krediet aan wil verlenen. De bedoeling is dat reguliere banken mét de garantstelling wél krediet verlenen.
Netwerk en de onderlinge verhoudingen
Om het bovenstaande concept van microfinanciering mogelijk te maken is een netwerk van partijen nodig dat samen het pakket van de drie MF-modules aanbiedt:
- Intakepunten
- Ondernemerscoaches
- Kredieten tot EUR. 35.000
Dit Landelijke Netwerk Microfinanciering bestaat uit partijen die slechts één, soms twee en soms alle drie de modules aanbieden. Via het netwerk onderhouden deze partijen contact met elkaar. Samen bouwen zij aan een gezamenlijk kennisniveau, een eenduidige visie en bovenal aan een toegankelijk coachings- en kredietverstrekkingstraject voor ondernemers. Het netwerk zal op het moment van lancering nog niet de gewenste fijnmazigheid hebben.
NB 1: Intake & Advies
Iemand die van microfinanciering gehoord heeft, en coaching of een krediet wil aanvragen, steekt zijn licht op bij één van de partijen uit het Landelijke Netwerk Microfinanciering. Deze partijen staan genoemd op een nader te bepalen publiekswebsite. Dit eerste contact noemen we Intake & Advies. De benaderde partij hoort de wens van de ondernemer aan en verwijst deze in de meeste gevallen door naar een ondernemerscoach, in sommige gevallen direct naar de reguliere bank of naar de microkredietinstelling of de Borgstellingregeling.
Intakepunten zijn goed bekend met de lokale mogelijkheden. Zij zorgen voor goed contact met de ondernemerscoaches en de kredietaanbieders. Commerciële instellingen kunnen Intake & Advies bieden uit oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen of in opdracht van een overheid, maar er zijn ook publieke en maatschappelijke instanties die dit tot taak hebben, zoals Kamers van Koophandel, gemeenten, CWI's en welzijnsinstellingen. In andere gevallen is het intakepunt slechts een doorverwijzende instantie.
NB 2: Ondernemerscoach
Wie deelneemt als coach aan het Landelijk Netwerk Microfinanciering, staat met zijn organisatie of als persoon geregistreerd in een database van ondernemerscoaches (www.microfinanciering.com/coaching). Deze database is zowel door intakepunten als door ondernemers online te raadplegen via een website. De matching gebeurt zoveel mogelijk op inhoudelijke als geografische overeenkomsten. Coaching kan in overleg tussen coach en coachee ook via email of telefonisch, als geografische dekking in het gebied van de coachee niet mogelijk is.
Coaching duurt tot een ondernemer aangeeft geen gebruik meer van de ondernemerscoach te willen maken. Of dat een ondernemerscoach vindt dat begeleiding niet meer nodig is.
NB 3: Microkredieten tot EUR. 35.000
Deze module biedt Microkredieten tot EUR. 35.000 voor ondernemers. Via de twee pilots kunnen ondernemers ook direct krediet aanvragen.
De landelijke microkredietinstelling (MKI)
De MKI is een zelfstandige organisatie gericht op screening van ondernemersplannen, verstrekken en beheren van de lening. Bij de microkredietinstelling kunnen ondernemers direct krediet aanvragen. De MKI biedt geen kredieten voor ondernemers in de vijf regio's waar de Borgstellingregeling zal plaatsvinden.
De Borgstellingregeling
In vijf regio's in Nederland zal kredietverstrekking plaatsvinden via de Borgstellingregeling aangevuld met de regeling voor niet uitkeringsgerechtigden. Een reguliere bank verstrekt hier het krediet op basis van een voucher (waaruit het positieve oordeel over het ondernemersplan blijkt). De ministeries van SZW/EZ staan borg voor 80% van het krediet om het risico voor de bank te beperken.
Contact
Het Kenniscentrum Microfinanciering is te bereiken via: 070 - 373 50 30, kcmf@senternovem.nl of via deze website.
Begrippenlijst
Borgstellingregeling
De Borgstellingregeling heeft als doel het voor reguliere banken gemakkelijker te maken krediet te verstrekken, omdat de overheid middels deze regeling borg staat voor het krediet. De Borgstellingregeling wordt actief in Rotterdam, Tilburg, Hengelo e.o., Leeuwarden e.o. en Flevoland.
Coaching
Coaching houdt in de begeleiding van een ondernemer door een ondernemerscoach. Coaching gebeurt ná de start van de onderneming en kan tot ruim een jaar duren. Coaching wordt gedaan door vrijwillige en door commerciële coachingsorganisaties.
Intake&Advies
Intake en advies is een taak van de Intakepunten. Zij verrichten een scan om te bepalen waarmee de ondernemer het beste geholpen kan worden. Zij brengen in kaart op welke kennis en vaardigheden een ondernemer coaching kan gebruiken en over welke financieringsmogelijkheden een ondernemer tot zijn beschikking heeft.
Intakepunt
Intakepunten zijn organisaties die actief op zoek gaan naar de doelgroep voor microfinanciering. Te denken valt aan de Kamers van Koophandel, aan ondernemershuizen en lokale netwerken; aan banken en loketten Economische Zaken van gemeentehuizen, et cetera.
Kenniscentrum Microfinanciering
Het Kenniscentrum maakt deel uit van de Projectdirectie Microfinanciering en vormt het eerste aanspreekpunt voor microfinanciering voor de buitenwacht. Het Kenniscentrum is tevens de moderator van het Landelijk Netwerk Microfinanciering.
Microfinanciering
Een combinatie van coaching en eventueel een microkrediet tot EUR. 35.000 voor ondernemers. Microkrediet Kredieten tot 35.000 euro voor ondernemers die door de reguliere kredietmarkt onvoldoende bediend worden.
Microkredietinstelling
De microkredietinstelling heeft vooralsnog de status van een stichting. De juridische naam zal waarschijnlijk dan ook Stichting Microkrediet Nederland zijn. Voor dagelijks gebruik zijn andere namen in overweging. De stichting beheert gelden die door de overheid en door commerciële partijen beschikbaar zijn gesteld om ondernemers van microkrediet te voorzien.
Ondernemerscoach
Deze coaches zijn lid van het Landelijk Netwerk Microfinanciering en staan geregistreerd in de landelijke database www.microfinanciering.com/coaching. Bestaande partijen die zich met de coaching van ondernemers bezighouden worden hiertoe uitgenodigd. Gemeenten waar nog geen coaching voorhanden is, worden uitgenodigd hiervoor een kader te scheppen.
Projectdirectie Microfinanciering
Een tijdelijke directie die optreedt in opdracht van de ministeries van Economische Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Wonen, Wijken en Integratie. De projectdirectie heeft tot taak landelijke voorwaarden en een landelijk kader te scheppen voor microfinanciering.
Screening
Screening van een ondernemingsplan is een specifieke activiteit in het proces van kredietverstrekking. De voorwaarden waaraan zowel het ondernemingsplan als de ondernemer moeten voldoen zijn geformaliseerd en publiek opvraagbaar.
Veelgestelde vragen
Voor wie is Microfinanciering bedoeld?
Microfinanciering is voornamelijk bedoeld voor (aspirant) ondernemers die niet via de markt kunnen worden geholpen. Maar ook bestaande ondernemers met een financieringsbehoefte tot 35.000 euro (en die niet door de markt worden bediend) of die een coachingsvraag hebben worden niet uitgesloten.
Is de ondernemerscoach gratis?
Dit is afhankelijk van de lokale invulling van coaching. In de meeste gemeentes/regio's zal het gratis zijn of zal een eigen bijdrage betaald moeten worden. Maar er kunnen ook gemeentes zijn waar de ondernemers het coachingstraject moeten betalen. EZ zal (vrijwillige) coaching stimuleren bij gemeenten.
Mogen andere ondernemers ook gebruik maken van een ondernemerscoach?
Het is de bedoeling dat Intakeorganisaties die de Intake&Advies verzorgen gaan filteren. Zij bekijken in hoeverre een ondernemer tot de doelgroep behoort en of coaching zinvol is. De coaching moet meerwaarde bieden; het is bijvoorbeeld weinig zinvol als de ondernemer zelf al succes heeft geboekt. Deze ondernemers die niet tot de doelgroep behoren, kunnen - zoals nu ook al het geval is - altijd bij een Ondernemersklankbord terecht. (Hierbij moet opgemerkt worden dat de interactie van coach met de intakepunten nog onderwerp van discussie is en samen met het netwerk verder wordt uitgewerkt.)
Hoe verhoudt zich de relatie van de coach en de ondernemer tot het verleende krediet?
De relatie tussen de ondernemer en de ondernemerscoach is vertrouwelijk. De ondernemerscoach verstrekt dus geen informatie aan de kredietverstrekker. De kredietverstrekker kan eventueel wel informatie verstrekken aan de ondernemerscoach, als hij dat met de ondernemer is overeengekomen. De ondernemer is als enige verantwoordelijk voor het terugbetalen van het krediet.
Wat gebeurt er als een ondernemer niet meer aan zijn betaalverplichtingen kan voldoen?
Iedere ondernemer die financiering krijgt, heeft in beginsel een ondernemerscoach. Deze coach zal de ondernemer waar nodig helpen bij een ordelijk financieel beheer, zodat tijdig verplichtingen, zoals het betalen van rente en aflossing, worden voldaan. Indien de omstandigheden onverhoopt tegenzitten voor de ondernemer, blijft de kans bestaan dat de lening niet tijdig terugbetaald wordt. Dat kan er in een waarschijnlijk beperkt aantal gevallen toe leiden dat de ondernemer failliet gaat.
Bij de Landelijke Microkredietinstelling
Door middel van persoonlijke aandacht wordt het tempo van de aflossing en de rente afgestemd op de specifieke problemen van de ondernemers. In het uiterste geval kunnen de betalingen tijdelijk worden opgeschort. Kwijtschelding is niet mogelijk.
Bij de Borgstellingsregeling
In het uiterste geval van een faillissement van de onderneming vergoedt de overheid 80% van
het verlies aan de bank. Van eventuele terugbetalingen op de lening na faillissement ontvangt
de overheid dan weer 80% van de bank.
Wat wordt er van gemeenten verwacht?
Het Rijk heeft een landelijke infrastructuur opgezet, bestaande uit de database voor coachingsorganisaties, de twee kredietpilots en het Landelijk Netwerk Microfinanciering. De coachingsmodule wordt lokaal ingevuld. De gemeente of regio beslist op basis van de lokale situatie hoe zij de coaching gaat vormgeven. Dat kan bijvoorbeeld door:
- Professionele coaches voor hun werk te betalen
- Het opzetten van nieuwe vrijwillige coachnetwerken van lokale ondernemers
- Het inschakelen van vrijwillige coaching door bestaande Ondernemersklankbord
Ook de verantwoordelijkheid van de inrichting van de lokale Intake&Adviesmodule wordt aan de gemeenten of regio's overgelaten. Via het Landelijk Netwerk Microfinanciering kunnen gemeenten en regio's leren van andere gemeenten of regio's hoe zij dit kunnen opzetten. Het netwerk biedt hen ook allerhande tools om dit goed in te richten.
Hoe en wanneer kunnen gemeenten van EZ ondersteuning krijgen bij de opstartfase van vrijwillige coachingstrajecten?
Er komt onder andere een toolkit met instrumenten, zodat gemeenten weten hoe zij een coachingsnetwerk kunnen opzetten. Daarnaast is er op de Landelijke Bijeenkomst Microfinanciering een workshop over hoe je een vrijwillig coachingsnetwerk kunt opzetten. Hoe verhoudt microfinanciering zich tot het Besluit Bijstandsvoorziening
Zelfstandigen (de BBZ)?
De BBZ biedt de mogelijkheid op een lening om te starten vanuit een uitkering: het is daarmee ook een vorm van microkrediet. Microfinanciering wordt naast de BBZ geïntroduceerd voor mensen die niet vanuit een uitkering starten. Naast het een eenmalig kapitaal en een coachingstraject zodat ondernemers kunnen investeren in hun onderneming.
N.B. De lezer wordt vriendelijk verzocht zich met zijn vragen te wenden tot het Kenniscentrum Microfinanciering, zodat nieuwe vragen met antwoorden aan deze lijst kunnen worden toegevoegd.