Interessante zaken
Van marginalen naar echte ondernemers
Artikel door Hans Kamps, voorzitter van de Stichting Netwerk Microfinanciering en Ondernemerschap Nederland, in Het Financieele Dagblad van maandag 22 februari 2010.
Ondernemerschap is goed voor de welvaart. Het zet aan tot innovaties, die aan de basis staan van economische groei. Maar hoe verleiden we burgers en buitenlui om de stap naar het onzekere bestaan van een ondernemer te zetten? Erg aantrekkelijk is het niet. Wie rijk wil worden, kan maar beter niet voor zichzelf beginnen. Het beeld van de sigarenrokende kapitalist die de flappen maar laat wapperen gaat voor de gemiddelde ondernemer niet op. Het gemiddeld besteedbaar inkomen van ondernemers is tussen 1990 en 2005, gecorrigeerd voor inflatie, jaarlijks met 1,8% afgenomen. Werknemers zijn beter af: hun inkomen is in die periode tenminste gelijkgebleven, zo constateert onderzoekbureau EIM. Bovendien heeft de werknemer pensioen, verzekeringen, recht op baal- en vakantiedagen, lease-auto, pensioen en vrijaf als hij naar de tandarts of een begrafenis moet. Alles geregeld, van de wieg tot het graf.
Zou het dan de vrijheid zijn die een ondernemer lokt? Vergeet het maar. Hij is slaaf van zijn opdrachtgevers, toeleveranciers, bank en klanten. Mensen kiezen voor het ondernemerschap vanwege de illusie van de vrijheid en misschien het grote geld. Of bij gebrek aan beter: ontslagen bij de baas of niet gewild bij de werkgevers.
En toch leken wij een ondernemende economie te hebben. Immers, voormalige werknemers stapten massaal uit het keurslijf van de arbeidsovereenkomst. Het resultaat? Pakweg één miljoen zelfstandigen zonder personeel (zzp) in de bouw, het vervoer, het interimmanagement en vele andere takken van sport. Helaas, de vreugde bleek voorbarig. Een groot aantal zzp'ers bezweek onder de crisis en zal zich nog wel twee keer achter het oor krabben alvorens weer voor het ondernemerschap te kiezen. Liever werkloos als voormalig werknemer dan als ondernemer. En met het restant van startende ondernemers win je de oorlog niet.
Econoom Michiel Vergeer van het CBS meldde recentelijk in deze krant dat 'de groei van het aantal starters grotendeels bestaat uit marginalen die geen boterham verdienen'. Dan liever in dienst bij een overheidsinstelling zal hij gedacht hebben. Geschoond voor deze 'marginalen' neemt het aantal ondernemers gestaag af: in 2007 met 36.000 mensen en in 2009 met 51.000. Wat te doen om de echte groei van het aantal ondernemers er weer in te krijgen? Fiscalist Leo Stevens deed in deze krant een interessant voorstel: schaf de zelfstandigenaftrek deels af. Deze leidt tot een verlaging van de inkomstenbelasting van de zzp'er, waardoor hij wellicht te gemakkelijk, zonder de consequenties te doordenken, zijn werknemerschap opgeeft. Vervang deze vervolgens door een verhoging van de winstvrijstelling voor het mkb, die de 'echte' ondernemer ten goede komt. Misschien zouden we ter compensatie van de zzp'er dan iets terug moeten doen: we geven hem een basisverzekering voor ziekte, zwangerschap en arbeidsongeschiktheid. Dan valt hij of zij niet al te hard als het tegenzit of er een kind op komst is. Voor de rest zoekt de zzp'er het zelf maar uit: je bent - halve - ondernemer of niet. En om de potentiële starter verder tegemoet te komen.
Als de bank te bang is om een lening te verschaffen - en dat is al gauw het geval - dan kan de ondernemer in spe een beroep doen op microfinanciering en op coaching. Financiële instelling Qredits zorgt voor het geld en voor de ondersteuning van de nieuwbakken ondernemer kan ook worden gezorgd. Mits zijn plannen levensvatbaar zijn natuurlijk. Zo maken we van marginalen echte ondernemers. Met een beetje steun en een klein vangnet. Want ondernemen is niet alleen risico's nemen maar ook zekerheden zoeken.
Hans Kamps beheert in het Zakenkabinet de portefeuille Arbeidsmarkt. Hij is tevens voorzitter van de Stichting Netwerk Microfinanciering en Ondernemerschap Nederland. Ondernemen bestaat niet alleen uit risico's nemen maar ook uit zekerheden zoeken.
Bron: Het Financieele Dagblad, maandag 22 februari 2010